Sindromo de “rompita koro” realas!

Sindromo de “rompita koro” realas!

Ĉu emocia doloro povas damaĝi nian sanon fizike?

Kio ŝajnis estis iam troigo, nun estas komprenita kiel serioza sanproblemo. Sindromo de rompita koro,ankaŭ nomata kardiopatio (malsano de kor-muskolo, kaŭzita de nervostreĉoj) estis unue diagnozita en jaro 1990.

Kelkaj semajon post kiam Genevieve A. (eo: Ĝenoveva) revenis hejmen de laboro, ŝi kaj trovis ke la edzo ĵus translokiĝis – send klarigoj, sen diri antaŭe eĉ unu vorton de averto.

“Eksiĝo” – La pentraĵo de Karoly Ferenczy

Por konsoli Ĝenoveva-n, ŝiaj amikinoj invitis ŝin al vespermanĝo. Ili konis ŝian edzon kaj ne miris ke Ĝenoveva estis konsternitaj pro lia mallojaleco. “Vi tion ne komprenas” – ŝi diris al ili – “Tio laŭvorte mortigas min”. Tia reago ne estis apenaŭ histerio. Ŝi sentis ne nur emocian krizon, sed ankaŭ fizikan doloron kiu manifestiĝis (kiel ŝi priskribis) per ripetiĝanta fortaj mis-ritme korbatoj.

“Nia kvarjara geedzeco ne estis perfekta, tamen tia fino senaverta estas vera ŝoko” – ŝi diris. En la sekvinta monato, reveninte post laboro Ĝenoveva nur pendigis la mantelon kaj trenis sin al lito kaj, senenergia, ŝi provis spiradi profunde. Similajn simptomojn Ĝenoveva havis kiam ŝia patrion mortis subite antaŭ kelkaj jaroj. Timante pri kor-atako, ŝi petis kuraciston kontroli la koron.

.

Ĉifoje la sufero kaj laciĝo estis pli granda, kvazaŭ post intensa gimnastiko. Provo trankviliĝi per profundaj spiroj mildigis iomete la ĉagrenon. Kvankam la doloro revenis, Ĝenoveva ekvidis alian perspektivon. Tio vekis en ŝi empation (kunsenton) por aliaj homoj, komprenante ke ankaŭ ili povas esti vunditaj interne per emocia perturbo. “Kun eksedziĝo tiel furioza, mi ekvidis la mondon tute malsame. Ne nur mia koro estas kontuzita, ja ĉiu povas travivi internan traŭmon” – diras Ĝenoveva kiu laboras en Toronta oficejo.

Tiam ŝi ne sciis, ke homa koro povas “rompiĝi” pro emocia nervostreĉo. La sindromo de rompita koro estis demonstrita en medicina prezentaĵo, gvidata de sciencistoj ĉe la Universitato de Aberdeen kaj en revuo “Circulation” (Sang-cirkulado). Oni montris, ke tiaj dramaj travivaĵoj povas rezultigi “konstantajn simptomojn de korpa misfunkcio, pli pro la fizika ol pro emocia, malkapablo”. La studoj pruvas, ke tian danĝeran komplikaĵon povas havi eĉ tiuj pacientoj, kiuj neniam antaŭe havis kor-malsanon.

* Simptomo estas subjektiva manifestado de malsano aŭ patologia stato, tiel esprimata de la paciento. Ĝi tre malsamas de homo al homo kaj eĉ de kulturo al kulturo. Ĝenerale la simptomoj estas multaj. Ekzemple: laciĝo, doloro, naŭzo, tuso, ktp. Oni povas distnigi ilin de signaloj, kiuj estas objektive mezurataj de la kuracisto kiel sangopremo, aspekto de la retino, la korbatado, febro k.t.p. Tiaj signaloj estas ofte nomataj “simptomoj” – ĉefe en nescienca medio. Kutime tiun malsanon akompanas aro da simptomoj, kiuj kune nomiĝas sindromo.

*

Nun vi povas aŭskulti kanton pri bedaŭro ne zorgi pri la pasinta amo. Prezentas ĝin kanada muzikisto Keath Barrie el Atlantika provinco de Nova Scotia. La titolo estas “Se mi rehavus miajn hieraŭojn” /If I could have my yesterday – (2:57) https://www.youtube.com/watch?v=XeXaH5okQ8o :

Se mi rehavus miajn hieraŭojn por ŝanĝi tion kio pasis, mi esperus gajni vian amon kaj forgesi pri la pasintaj suferoj.
Se mi rehavus miajn hieraŭojn, Ĉu multo okazus malsame kompare kun la tagoj okazintaj en pasinteco?
Se mi rehavus miajn hieraŭojn, unu aferon certe mi ŝanĝus: ami vin pli ol mi amis antaŭe. Mi ankaŭ petus vin pardoni.
Se mi rehavus miajn hieraŭojn, Mi farus ĉion por trovi vin pli baldaŭ, ĉar mi bedaŭras la tagojn, kiujn mi ne pasigis kun vi.

Aldone ni enmetas aliajn du kantojn pri “Koro – Amo – Pardonpeto – Pardono”. La unuan kantas italino 17-jara Nada, kiu venkis en festivalo de San Remo kun la kanto “La koro estas kiel cigano” (Il cuore e uno zingaro) – https://www.youtube.com/watch?v=Ozg5cL35TW0 . Tiun ĉi kanton diskonigis internacie Nicola DiBari. Sur la filmeto ŝi ekploris pro kortuŝo. Verŝajne nieniu laŭreato de renoma festivalo estis tiel juna kiel Nada. Poste ŝi ankaŭ komponis kantojn kaj oni ŝin invitis al tre populara varieteo nomita “Canzonissima”.

La koro estas kiel cigano
Mi havis vundon en la koro, mi suferis, suferis. Mi diris: “Ne gravas” tamen mi kuŝas, ploras, ploras. Estas tro malfrue al vi, en ĉi nokto profunda ne tenu min, ne rigardu en miajn okulojn ĉar mi kantos.

(Rekantaĵo): Kiel mi kulpas, se la koro estas kiel cigano kaj vagas? Ĉenoj ne povos ĝin teni – tiun ĉi koron de cigano. Ĝi iros , iros ĝis trovos verdan herbejon; tie mi kolektos stelojn por vi kaj tempo haltos, haltos …

.

Tiel iam estis” (The way it used to be) estas titolo de la dua, kantita de E.Humperdinck, kiun (ĉefe la virinoj) nomis la “Reĝo de romantikaj kantoj” – (3:15)
https://www.youtube.com/watch?v=RWCUzSpr7Q4 . En ĉi tiu filmeto videblas la vizaĝoj de famaj artistoj, verŝajne konataj ankaŭ al vi.

Tiel iam estis
En salono plena de gastoj staras unu tablo por mi, la soleca viro. Aŭdiĝis muziko kaj, trinkante en ombro, mi tostas al rememoroj. La muziko samas kiel tiam kaj havas dolĉe amaran rekantaĵon:
Do ludu ĉi tiun kanton kiel tiam, antaŭ ol ŝi foriris kaj ŝanĝis ĉion je malĝojo. Eble ŝi promenas proksime kaj ekaŭdos apud la fenestro tiun melodion de nia am-kanto? Eĉ se la vortoj ne estas tiel delikataj, ŝi memoros ĉiam ke tiel estis.

.

Ambaŭ kantoj ĉarmas ne nur melodie, sed havas ankaŭ belajn vortojn. Se vi ŝatus koni la kompletajn tekstojn, ni povos ilin poste aldoni.

*

En multaj landoj oni aranĝis muzeojn de rompitaj koroj (aŭ pri tranĉitaj rilatoj), fronte kun la plej granda en Zagrebo (kroate: Muzej prekinutih veza).

*

Sciencistoj klarigas

– kio okazas al via korpo kiam vi havas rompitan koron.

Mi opinias, ke multaj homoj povas raporti, ke disŝiranta doloro de amo malaperis. Mi tamen prefere havus rompitan brakon ol rompitan koron. ” – Christie Brinkley

Aflikto povas trafi iun ajn. Ja ni ĉiuj travivis malbonajn disiĝojn kio lasis nin kun la koro kvazaŭ rompita. Dum iuj homoj povus pensi, ke ĉio estas nur en via kapo, la sciencistoj diras alie. Ekzistas scienca pruvo, ke rompitaj koroj ekzistas kaj ke ili povas fizike influi vian korpon.

Laŭ asocio de kardiologoj – “En sindromo de rompita koro (SdRK / BHS – Broken Heart Syndrome), parto de via koro pligrandiĝas kaj dum kelka tempo ne sufiĉe pumpas. La cetero eble funkcias normale, sed ankaŭ tie povas okazi eĉ pli fortaj kuntiriĝoj. Resulte tia misfunkcio povas finiĝi per danĝera dumtempa kora malsufiĉo. Finfine scienco trovis kelkajn respondojn al tiuj resaniĝantaj el malsano de rompita koro. Jen kelkaj simptomoj kaj konsiloj.

1. Rompita koro influas pezon de via korpo

Kiam rilato inte geeedzoj (aŭ inter gejunuloj) finiĝas subite, sentiĝas korpremo kiu povas daŭre efiki je via pezo. Kompreneble tio dependas ankaŭ kiel ni regas al niaj emocioj. Al kelkaj homoj manĝado povas plenigi la truon lasitan post la vunditaj emocioj. Tia persono komencas manĝi troe kaj tiel la korpopezo pligrandiĝas. Sed povas okazi ankaŭ io kontraŭa, ke oni tute perdas apetiton kaj ne manĝas kiom la korpo bezonas. Ambaŭkaze oni devus observi necesan planon de manĝoj.

2. Streĉita koro kaŭzas psikan deprimon

Multaj sperti, ke post finita amrilato venas neimageble tempesta periodo. Scienco kaj medicinajstudoj pruvis, ke rompita koro ofte kaŭzas tian krizan staton. “Kiam ni rigardas al okazaĵoj en streĉoplena vivo de viroj aŭ virinoj, ni vidas ke emocian disraviĝon sekvas ofte deprimo. En tiaj situacioj la plej venena kombinaĵo estis perdo de memestimo kaj persona malvalorigo” – diras kuracisto Kenneth Kendler.

Post drama fino de rilatoj kaj sekvanta ĝin sindromo de rompita koro, estas grave havi apog-metodon kaj trovi iun, al kiu vi povas paroli pri viaj travivaĵoj. Povante diskuti pri viaj sentoj faros tiun temon pli mallonga kaj helpos vin ekstari denove.

3. Komplikaĵoj en dormo

Post travivita korpremo, multaj homoj malfacile endormiĝas kaj vekiĝante ili sentas sin lacaj. Tion konfirmas la medicinaj esploroj, ĉar rompita koro altigas streĉnivelojn kio certe malfaciligas dormadon. Pro tio povas okazi komplika interrilato: nervostreĉoj malfaciligas nin ekdormi kaj, aliflenke, nesufiĉa dormo kaŭzas laciĝon kaj nervostreĉojn.

Al personoj ne povantaj endormiĝi pro la rompita koro, oni konsilas ke antaŭ enlitiĝo ili trovu metodon por malaltigi la streĉon-nivelon. Tio povas esti bona teo, ekzercoj, promeno meditado /preĝoj – ĉio utila ke vi povu ekdormi kaj resanigi vian koron.

4. Malforta imun-sistemo

Tio sonas eble stranga sed sciencistoj konstatis, ke kormalsano efikas eĉ nian imunsistemon. Tio okazas ankaŭ pro nervostreĉoj. Kiam vi suferas korpremon, streĉ-nivelo altiĝas. Ju pli da streĉoj, des pli malforta via imun-sistemo estos. Verŝajne multaj memoras, ke dum kor-problemoj oni estas laca, tial facilas malvarmumi aŭ “kapti” gripon. Tiam utilas uzi vitaminojn kaj manĝi tian nutraĵon, kiu helpos reakiri plenan imun-kapablon.

Denove, la fonto de tiuj problemoj estas nervostreĉoj, kies nivelo devas esti malaltigita. Tiucele praktiku tian agadon, kiuj ne tro lacigas tamen aktivigas la menson kaj korpon por resanigi la rompitan koron.

5. Kor-premo povas kaŭzi fizikan doloron

Kiam okazas koratako, plej multaj certigas ke ili sentis realan doloron. Tio estas vera kaj medicino tion konfirmas, ĉar emocia streĉo kaj korpa doloro estas procesataj en la sama parto de homa cerbo. Tial, dum vi trapasas subitan disĝon, via koro doloras fizike kaj tio vin timigas. Kiel mildigi la dolorojn? Aktivu atente per facila ekzercado kaj kontaku fideman amikon, kies ĉeesto kaj aŭskultado vin trankviligos. Trovinte ĝustan apog-sistemon tre valoras por mildigi la emocian suferon.

Kiam do vi trapasas subitan interrompon, via korbato funkcias mis-ritme kaj vi sentas korpan doloron. La plej bona maniero liberiĝi de tiu krizo estas la scio kiel ĝin trakti. Kutime oni faras tiam facilajn ekzercojn aŭ malrapidan laboron – kun paŭzoj de ripozo. Koni la subtenan sistemon ankaŭ tre valoras por redukti vian emocian doloron. Tamen en danĝeraj kazoj kiel ekz. dum kor-atako, oni devas tuj kontaktiĝi kun kuracisto.

Finaj pensoj

En ĉiutaga vivo oni travivas ofte nervostreĉojn kaj trovas metodojn por ilin alfronti. Simile okazas kun la rompitaj koroj, al kio medicino trovas diversajn rimedojn. Ĉiuj vundoj cikatriĝas laŭ tempopaso. La doloro pli kaj pli mlafortiĝas, tagon post tago. Tamen unue oni faru ĉion por evitigi tian krizon kaj provu vivi trankvile, ĉiam preta al repaciĝo.

_____________________________________

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: