Potenca kantaro de Pete Seeger (parto 1)

Potenca kantaro de Pete Seeger (parto 1)

Antaŭ 100 jaroj (la 3an de majo 1919) naskiĝis la legenda patro de folkloraj kantoj (la t.n. “folk music”) – Pete Seeger.

This image has an empty alt attribute; its file name is pSee-100.jpg

Lia socia agado ne ĉian plaĉis al registaroj sed liaj protest-kantoj popularas ĝis hodiaŭ en la tuta mondo, precipe inter junularo. En la E-kulturo oni konas la kelkajn kaj vi aŭdos ilin en ĉi tiu artikolo. Tie ni ankaŭ prezentos du sociajn kampanjojn de Seeger – la plej sukcesaj por la regiono, en kiu li vivis. Ĉi-sube, la du fotoj pri tio:

.

Junaĝo

Pete Seeger elkreskis en muzika medio, jam infanaĝe li lernis ludi ukelelon (4-korda gitareto de Havaja Insularo). Muziko estis ĉiam grava elemento en la familia vivo, ĉar ambaŭ liaj gepatroj estis muzikistoj. Pete vivis do en la muzika etoso kaj frue lernis ludi ukelelon (4-korda gitareto de Havaja Insularo). Lia patro, Charles Seeger estis muzikologo, kiu instruis etnografion ĉe universitato kaj la patrino koncertis per violono.

This image has an empty alt attribute; its file name is pSe.gepatrj-2.png
Peĉjo kun la gepatroj

Sinjoro Seeger pioniris en esplorado de la muzika folkloro kaj pro tio li ŝatis partopreni en popolfestoj. Kiam Pete estis dekkelk-jara knabo, li veturis kun sia patro tra Apalaĉaj Montoj al subŝtato Norda Karolino, kie dum somero okazis Folklora Kant- and Danc-Festivalo. Tiam la knabo ekamis la popolan muzikon kaj petis ke la gepatrojn aĉeti por li kvar-kordan banĝon.

This image has an empty alt attribute; its file name is pS-banjos.png
En folklora muziko uzeblas diversaj banĝo-specoj

.

La muziko fariĝis do lia plej granda pasio. Enirante la faman Harvard- universitaton, li daŭrigis sian hobion kaj kontribuis redakti leftistan periodaĵon “La Progresema Harvardo”. Estas interese mencii ke tiutempe, en la sama universitato studis John Kennedy. Tamen la du junuloj devenis el malsamaj soci-grupoj kaj iliaj vivoj fluis je diversaj direktoj. Hazarde, dum la dua mondmilito ili ambaŭ soldatservis en Suda Pacifio, sed John Kennedy havis poste brilan karieron kiel politikisto, kronita fine per la posteno de usona prezidento. Dum Pete Seeger forlasis la universitaton jam post unujara studado por dediĉi sin komplete al muziko, precipe folklora.

Ĉesinte studi ĉe Harvard, Pete ankoraŭ ne sciis pri kio okupiĝi kaj do en somero 1938 li bicikladis tra la Atlantikaj subŝtatoj . Dumvoje li laboris de tempo al tempo en farmoj, nur por ricevi manĝaĵojn kaj dormi senpage. Intertempe li konatiĝis kun Woody Guthrie, la muzikanta vagulo kaj komponisto de kelkaj popularaj kantoj. Ambaŭ junuloj veturadis senpage, sur malfermitaj ŝarĝ-vagonoj. Ligitaj per komuna hobio, la migranta duopo kaj kantis en multaj lokoj, precipe por laboristoj. Sekve ili vizitis Teksason kie Woody antaŭe vivis.

.

La du vagantoj revenis al Novjorko kaj baldaŭ aliĝis al „Almanac Singers”- la muzk-grupo, kies kantoj principe kontraŭis militon, rasismon kaj apogis laboristan sindikad-movadon. Unu el la plej popularaj kantoj de tiu tempo titoliĝas “Which side are you on?” – https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=5IjZAIp6lMM (eo: Kie flankas vi – https://www.youtube.com/watch?v=grNHEIHZb40 – kantita de Gianfranco Molle).

.

Kiam finiĝis la milito, Seeger kunformis alian muzikgrupon „The Weavers” kies “Goodnight Irene” (Bonan nokton, Irena) – https://www.youtube.com/watch?v=MSDyiUBrUSk ) montriĝis tre sukcesa kanto, vendita je du milionoj da ekzempleroj.

Muziko

Kiel vi legis ĉe la komenco, Pete Seeger estis ĉirkaŭita de muziko jam en la frua infanaĝo. Kiel junulo, li ludis per orgeno, piano, marimbo (ksilofona frapinstrumento de Mezamerikaj landoj) kaj malgranda akordiono (tirharmoniko). Dum jardekoj Seeger komponis, kolektis kaj popularigis centojn de popolaj kantoj. Sufiĉas mencii apenaŭ la kelkajn, kiuj disfamiĝis tutmonde kaj vi aŭdos ilin dum legado de ĉi tiu artikolo. La unua: “This land is your land” (2:54) https://www.youtube.com/watch?v=Pky6dDVswKM . Esperante ‘Jen nia mondo kantis Duo Espera el Nederlando (3:00) https://www.youtube.com/watch?v=tlsFbwR-EB4 .

Jen via mondo, jen nia mondo,
Kun monta neĝo kaj mara ondo,
De la tropikoj ĝis la polusoj.
Jen vasta mond’ por ĉiuj ni.

(La tuta teksto ĉe: http://kantaro.ikso.net/jen_via_mondo )

Duo Espera kantis esperante ankaŭ alian popularan kanton de Seeger – “If I had a hammer” (Se mi havus martelon).

.

Seeger kredis je la forto de bonaj kantoj kaj praktike lernis, ke komuna kantado kunigas la homojn. Kune, ili sentas sin fortaj, proksimaj unu al la alia kaj emas kunagi. Se la melodio estas facila kaj vortoj simplaj – la aŭskultantaro tuj kaptas ĝin kaj pretas kunkanti. Simpleco karakerizas geniulon kaj nur stultulo povas ĉion kompliki.


P. Seeger kun Kalifornia junularo

La voĉo de Pete eble ne taŭgis eble por opero, tamen ĝi estis tiel klara kaj forta, ke sufiĉis por kantigi homamasojn. Li kalkulis je la forto de kanto, ne de kantisto. Neniu do miris, ke dum liaj koncertoj kolektiĝis dekmiloj, staris brak-ĉe-brake: senlaborulo apud politikisto, studento apud kuracisto, nigrulino apud blankulo. Fortaj per sentoj de solidareco, ili kunkantis laŭte.

Ĉu Seeger sukcesis? Aŭskultu nun – „Down the riverside” – (5:21) https://www.youtube.com/watch?v=yE7S0qsSfMs . La kanto estas konata ankaŭ en Esperanto (sub la titolo: Tie ĉe riverbord’). Liaj koncertoj ŝanĝis vivon de multaj homoj kaj esperigis ke la mondo povas esti pli bona. Jen la plej granda heredaĵo de Seeger.

.

Jardeko post 1950 ne favoris por kantado pri socia justeco, homrajtoj, ras-egaleco aŭ por kontraŭi militojn. Akuzita je simpatio al komunismo, Seeger devis aperi en juĝejo kaj rezulte li estis malpermesita disaŭdigi siajn kantojn en radio kaj televido.

Vole-nevole, ili pridonacis Singer per multe da tempo, kiun li utiligis por veturi kun siaj edzino kaj infanoj. La familio vizitis i.a. Eŭropon, Aŭstralion kaj Pete havis multajn okazon por aŭskulti indiĝenan muzikon kaj lerni novajn kantojn. Dum la vojaĝo en Karaiba Insularo, Seeger observis kiel la nigruloj de Trinidado uzas petrol-barelojn por fari frap-instrumentojn. La muziko de tiuj drumoj estis ne nur tre originala sed krome ĝi sonis tre mistere: (15:00) https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=PM7JjNwKg3s .

.

Seeger ne plu estis fokusita nur je usona folkloro sed alprenis la muzikajn stilojn de Afriko kaj Latin-Ameriko. Al sia reperturo li aldonis i.a. la plej faman kanton de Kubo – “Guantanamera” (4:38) https://www.youtube.com/watch?v=h0gg3-xvMB0 . Ĝi estas ankaŭ tre populara inter esperantistoj, precipe dum la junularaj kongresoj.

Post la reveno hejmen, Seeger kantadis en preĝejoj, someraj tendaroj, sindikataj haloj kaj malgrandaj lernejoj. Tiutempe ne ĉiuj kuraĝis gastigi la nigre listigitan opoziciulon.

.

Supre: Internacia Tago de Infanoj 1966. S-ro Seeger instruas kiel fari la plej simplan instrumenton (ŝaljumon? – vidu ĉi -malsupre) el mallonga peceto de ligno.

This image has an empty alt attribute; its file name is fujar-3.jpg

Havante pli da tempo, Pete verkis lernolibron “Kiel ludi banĝon” kiu fariĝis la vera klasikaĵo en sia kategorio, aktuala ĝis hodiaŭ.

.

.

Familia domo

En unu vespero okazis popola dancado, dum kiu Pete konatiĝis kun bela knabino, japandevena Toshi Ota. Ŝi venis tien por fari filmon pri folklora muziko.

This image has an empty alt attribute; its file name is pS.dnc-sq-38.jpg

Toshi tre plaĉis al Pete kaj post kelkaj jaroj li edzinigis ŝin. En unu intervjuo Pete konfesis ke lia privata vivo, profesia kariero kaj socia aktivado estis tiel sukcesa ĉar li povis ĉiam kalkuli je helpo de sia edzino.

.

Li estis konstante okupita pri muziko, tial Toshi devis mem okupiĝi pri iliaj tri infanoj kaj pri mastrumado en la domo.

This image has an empty alt attribute; its file name is Toshi3.png
S-ino Toshi Ota-Seeger kun la infanoj

Kune ili travivis 70 jarojn, ĝis kiam disigis ilin morto (Toshi mortis en julio 2013 kaj Pete ses monatojn poste).

This image has an empty alt attribute; its file name is pe.Tosh-1.jpg

Ŝparinte la sufiĉan monon, en jaro 1949 ili ĉetis parcelon, lokitan en urbeto Beacon, sur deklivo de Hudson-rivero. Pete mem devis forhaki arbojn el preskaŭ unuhektara tereno kaj tie ili ekloĝis en turista roldomo, sen elektro kaj kranakvo.

This image has an empty alt attribute; its file name is pSee-1b-dom.png

Sed Pete ĝuis tian simplecon, sen balasto de luksaĵoj. Li bone ja memoris la Grandan Depresion kiu frapis Usonon dum lia infanaĝo. Nur poste li konstruis tie lignan domon (trunkodomon).

La naturo

En la fenestro videblis panoramo de la rivero, tiam tre poluita de la industrio. Tial ofte revenis la zorgo: kion fari, ke la rivero estu pura denove?

This image has an empty alt attribute; its file name is pSe-rvr.mPur_.jpg

Iu konato diris: “Aŭskultu Pete, mi legis ke iu vendas 32-metran ŝalupon, sed ĝi devas esti komplete riparita. Se neniu tion faros, tiu belega velŝipo malaperos por ĉiam”. Unue tiu ideo ŝajnis freneza kaj nereala, sed post kelka tempo venis la ideo organizi ekskursojn sur la rivero.

Tio altiros atenton de multaj homoj kaj utilos por organizi vastan kampanjon serve al purigo de la rivero. Kaj tiel naskiĝis la nova projekto de “Clearwater” /esperante: purakvo.

(Daŭrigota)

____________________________

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: